اختلال بيش فعالي و كمبود توجه

 

اختلال بيش فعالي و كمبود توجه

ملاكهاي تشخيصي :

A : هر يك از موردهاي 1 و2

1- شش يا بيش ازشش مورد از علايم بي توجهي زير كه حداقل به مدت 6 ماه ادامه داشته است و نامتناسب با سطح رشدي است .

بي توجهي :

a : اغلب قادر نيست با دقت به جزيئات توجه كند و از روي بي دقتي در تكاليف درسي ، شغلي يا فعاليتهاي ديگر مرتكب اشتباه مي‎شود .

b : اغلب در حفظ توجه خود در انجام تكاليف يا فعاليتهاي مربوط به بازي مشكل دارد .

c : وقتي با او صحبت مي‎شود ، اغلب به نظر مي‎رسد كه گوش نمي‎دهد .

d : اغلب به دستورات عمل نمي‎كند و قادر نيست تكاليف مدرسه ، كارهاي روزانه يا وظايف شغلي خود را به اتمام برساند (علايم به دليل رفتار مقابله‎اي يا عدم درك دستورالعملها نيست) .

e : اغلب در سازماندهي تكاليف و فعاليتها مشكل دارد .

f : اغلب از انجام كارهايي كه نياز به تلاش ذهني مستمر دارد اجتناب مي‎كند و از آنها متنفر است يا ميلي به انجام آنها ندارد (مثل كار مدرسه يا منزل)

g : اغلب اشياي لازم براي انجام تكاليف يا فعاليتها را گم مي‎كند (مثل اسباب بازي ، تكاليف مدرسه ، مداد ، كتاب يا ابزار كار)

h : اغلب با محركهاي فرعي ، حواس او به سادگي پرت مي‎شود .

i : اغلب در فعاليتهاي روزانه فراموشكار است .

2- شش يا بيش از شش مورد از علايم بيش فعالي ، تكانشگري كه حداقل به مدت 6 ماه استمرار داشته است و متناسب با سطح رشدي است .

 

بيش فعالي :

a : اغلب دست و پاهايش را پيچ و تاب مي‎دهد يا در جايش آرام نمي‎گيرد .

b : اغلب دركلاس يا در موقعيتهايي كه لازم است آرام بنشيند جاي خود را ترك مي‎كند .

c : اغلب در موقعيتهاي نامناسب مدام اين طرف و آن طرف مي‎رود و يا بالا و پايين مي‎پرد . (در نوجوانان يا بزرگسالان ممكن است به احساسات ذهني بيقراري محدود شود)

d : اغلب در بازي كردن يا انجام فعاليتهاي تفريحي آرام مشكل دارد .

e : اغلب « درحال حركت » است يا آنگونه عمل مي‎كند كه گويي موتوري او را به حركت وا مي‎دارد .

f : اغلب پرحرفي مي‎كند.

 

تكانشگري

g : اغلب قبل از اينكه سوالي كه از او پرسيده شده است تمام شود ، پاسخ مي‎دهد .

h : اغلب نمي‎تواند منتظر نوبت خود بماند .

I : اغلب صحبت ديگران را قطع مي‎كند و يا مزاحم صحبت كردن آنها مي‎شود .

B : قبل از سن 7 سالگي بعضي از علايم بيش فعالي – تكانشگري يا بي توجهي كه موجب تخريب شده وجود داشته باشد .

C : علايم اختلال حداقل در دو (يا بيش از دو) محيط (مثل مدرسه ، محل كار و منزل) مشاهده مي‎شود .

D : از نظر باليني تخريب قابل ملاحظه‎اي در كاركرد اجتماعي ، آموزشي يا شغلي ايجاد شده است .

E : علايم منحصرا در ضمن اختلال نافذ مربوطبه رشد ، اسكيزوفرني يا ديگر اختلالات سايكوتيك بروز نكرده و مربوط به ديگر اختلال رواني نيست . (مثل اختلال خلق ، اختلال اضطراب ، اختلال تجزيه‎اي يا اختلال شخصيت)

 

تشخيص افتراقي

- در اوايل كودكي افتراق اختلال كمبود توجه – بيش فعالي از رفتارهاي بهنجار متناسب با سن در كودكان فعال مثل اين طرف و آن طرف دويدن يا شلوغ كردن مشكل است .

- در كودكان مبتلا به عقب ماندگي ذهني ، تشخيص اضافي اختلال كمبود توجه – بيش فعالي تنها زماني بايد داده شود كه علايم بي توجهي يا بيش فعالي فراتر از سن عقلي كودك است .

- كودكاني هم هستند با سطح هوشي بالا كه در محيطهاي كم تحرك تحصيلي قرار مي‎گيرند و ممكن است در كلاس درس بي توجه باشند .

- افراد مبتلا به رفتارهاي مقابله‎اي به دليل عدم تمايل در برآورده كردن خواسته‎هاي ديگران ممكن است در مقابل انجام كارها يا تكاليف مدرسه كه نيازمند خودكاربردي است مقاومت كنند . چنين علايمي را بايد از اجتناب كردن از انجام كارهاي مدرسه كه در كودكان مبتلا به اختلال كمبود توجه – بيش فعال ديده مي‎شود تميز داد .

- اگر علايم با اختلالات رواني ديگر (مثل اختلال خلق ، اختلال اضطراب ، اختلال تجزيه‎اي ، اختلال شخصيت ، تغيير شخصيت به دليل يك حالت طبي عمومي يا اختلال مربوط به يك ماده) بهتر مطابقت كند تشخيص اختلال كمبود توجه - بيش فعالي داده نمي‎شود . در كليه اختلالات فوق علايم بي توجهي نوعا شروع بعد از 7 سالگي دارد و سابقه سازگاري مدرسه‎اي كودك معمولا با رفتار مخرب و شكايات معلم از بي توجهي ، بيش فعالي و رفتار تكانشي همراه نيست .

 

 منبع:کتاب طبقه بندی اختلالات روانی (مترجم :دکتر نصرت اله پور افکاری )